Obturacyjny bezdech senny (OBS) jest istotnym problemem zdrowotnym coraz większej części społeczeństwa, a w związku z licznymi jego powikłaniami również ogromnym wyzwaniem dla zdrowia publicznego w Polsce i na świecie. Aktualnie podstawą terapii OBS jest stosowanie aparatów wytwarzających stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (CPAP). Zauważalna jest tendencja pacjentów do nieprzestrzegania zaleceń dotyczących tej terapii, co wiąże się z gorszymi wynikami leczenia i skłania do opracowania alternatywnej lub uzupełniającej metody leczenia.

W związku z rosnącą epidemią otyłości na świecie coraz większą wagę przykłada się do szukania nowych czynników ryzyka otyłości i zapobiegania jej. W niniejszym artykule skupiono się na wpływie snu i jego zaburzeń na otyłość u dzieci i dorosłych. Omówiono również wpływ snu na gospodarkę hormonalną i homeostazę organizmu. Niedobór, nieregularność, zmienność czasu snu i jego niska jakość są istotnymi czynnikami ryzyka otyłości w różnych grupach wiekowych. Otyłość także wpływa negatywnie na sen, m. in. zwiększając ryzyko bezdechu sennego, czy powodując trudności w zasypianiu.

Otyłość jest jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku, a jej narastająca częstość prowadzi do wzrostu zachorowalności na liczne choroby metaboliczne, sercowo-naczyniowe oraz nowotworowe. Złożona etiologia otyłości, obejmująca czynniki środowiskowe, behawioralne i genetyczne, sprawia, że skuteczne leczenie wymaga wielokierunkowych interwencji. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie farmakoterapią wspomagającą redukcję masy ciała, zwłaszcza lekami o udokumentowanym wpływie na gospodarkę węglowodanową i metabolizm energetyczny.

Do jednych z wielu wyzwań współczesnej medycyny należą otyłość i zaburzenia zdrowia psychicznego, do których zaliczają się zaburzenia odżywiania. W poniższej pracy skupiono się na zaburzeniu charakteryzujących się występowaniem napadów objadania się (ang. binge eating disorder, BED). Stanowi one istotny problem zdrowia publicznego ze względu na ich rosnącą częstość oraz powiązanie z otyłością i innymi chorobami metabolicznymi.

Otyłość na przestrzeni lat, stała się problemem stale rozrastającym się na skalę światową. Z chorobą tą nierozerwalnie łączy się przyrost tkanki tłuszczowej oraz zaburzenia w wydzielaniu przez adipocyty hormonów. Zarówno nieprawidłowości w wydzielaniu, jak i niewłaściwe oddziaływanie adipocytokin na komórki docelowe, wiąże się z zaburzeniami w funkcji całego organizmu. Adiponektyna wpływa na poprawę insulinooporności oraz posiada działanie przeciwmiażdżycowe. Jej wydzielanie jest zmniejszone u osób z otyłością.

Tkanka tłuszczowa pełni w organizmie ludzkim wiele funkcji: magazynującą, poprzez gromadzenie tłuszczu w postaci triglicerydów, metaboliczną, termoizolacyjną czy immunomodulującą poprzez wydzielanie licznych cząsteczek zwanych adipocytokinami, wśród których znajdują się: czynnik martwicy guza, interleukina 1, 6, 10, adiponektyna, leptyna, rezysytyna i wiele innych. Z uwagi na tak szeroki zakres wydzielanych cząsteczek tkankę tłuszczową uznaje się za ważny narząd endokrynny.

Otyłość i nadwaga są uznane przez Światową Organizację Zdrowia za epidemie XIX wieku. Otyłość jest przewlekłą chorobą, powodującą rozwój licznych powikłań, takich jak choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory czy cukrzyca typu 2. Problem nadmiernej masy ciała jest globalny i dotyczy ponad 2 miliardów ludzi na całym świecie. Chociaż częstość otyłości jest największa w krajach rozwiniętych, to dwie trzecie osób otyłych stanowią mieszkańcy krajów rozwijających się. Od 1975 roku do 2016 roku odsetek osób dorosłych chorujących na otyłość wzrósł niemal trzykrotnie zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn.

Od dwóch dekad obserwuje się w Polsce wzrastający odsetek dzieci i młodzieży z otyłością. Przyczynia się to do częstszego występowania glomerulopatii związanej z otyłością (ang. Obesity-Related Glomerulopathy, ORG). Ponadto otyłość jest niezależnym czynnikiem ryzyka wystąpienia schyłkowej niewydolności nerek. Główny patomechanizm ORG opiera się na rozkurczu tętniczki doprowadzającego, w wyniku czego dochodzi do hiperperfuzji i hiperfiltracji. Początkowo asymptomatyczna ORG w wyniku postępu choroby manifestuje się pod postacią mikroalbuminurii, niewielkiego białkomoczu.

Leptyna jest adipokiną, produkowaną przez tkankę tłuszczową, wykazującą plejotropowe działanie. Jej nadrzędną funkcją jest regulacja masy ciała oraz balansu energetycznego organizmu, poprzez oddziaływanie ze swoistym receptorem w podwzgórzu.

Tkanka tłuszczowa jest tkanką bardzo dynamiczną, a w wyniku hiperplazji, która jest następstwem proliferacji i różnicowania preadipocytów może ona przyczynić się do rozwoju otyłości. Proces ten regulowany jest kompleksowo przez wiele specyficznych genów. Wśród nich na uwagę z pewnością zasługuje receptor PPARg, którego ekspresja zaznacza się wyjątkowo mocno właśnie w tkance tłuszczowej. Jest on kluczowym czynnikiem transkrypcyjnym w procesie adipogenezy i jest odpowiedzialny za różnicowanie preadipocytów w dojrzałe komórki zwane adipocytami.